و ذکر فان الذکری تنفع للمومنین
91 بازدید
تاریخ ارائه : 8/16/2013 5:39:00 PM
موضوع: تفسیر

هواهای نفسانی منشأ تمام گمراهی ها

أَ فَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ وَ أَضَلَّهُ اللَّهُ عَلى‏ عِلْمٍ وَ خَتَمَ عَلى‏ سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ وَ جَعَلَ عَلى‏ بَصَرِهِ غِشاوَةً فَمَنْ یَهْدِیهِ مِنْ بَعْدِ اللَّه أفلا تذکرون(سوره جاثیه،23)تفسیر:از ظاهر آیه چنین بنظر مى‏رسد که جمله" أ فرأیت" در مقام شگفت‏انگیزى شنونده است، مى‏خواهد بفرماید: آیا تعجب نمى‏کنى از کسى که حالش چنین حالى است؟و مراد از جمله" اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ" از آنجا که کلمه" الهه" مقدم بر کلمه" هواه" آمده، (با اینکه مى‏توانست بفرماید کسى که هواى خود را خداى خود گرفته)، این است که بفهماند چنین کسى مى‏داند که اله و خدایى دارد که باید او را بپرستد- و او خداى سبحان است- و لیکن به جاى خداى سبحان هواى خود را مى‏پرستد، و در جاى خدا قرار داده اطاعتش مى‏کند. پس چنین کسى آگاهانه به خداى سبحان کافر است، و به همین جهت دنبال جمله مورد بحث فرمود:" وَ أَضَلَّهُ اللَّهُ عَلى‏ عِلْمٍ- خدا او را در عین داشتن علم گمراه کردچون عبادت چیزى به جز اظهار خضوع و مجسم نمودن بندگى بنده نیست. عابد در عبادتش مى‏خواهد این معنا را مجسم سازد، که من بجز آنچه معبودم اراده کرده اراده نمى‏کنم، و به جز آنچه او راضى است عمل نمى‏کنم. و بنا بر این، هر کس هر چیزى را اطاعت کند در حقیقت او را عبادت کرده و او را معبود خود گرفته است، پس اگر هواى نفس خود را اطاعت کند، آن را اله خود گرفته و پرستیده، با اینکه غیر خدا و غیر هر کسى که خدا دستور دهد نباید اطاعت شود.پس معناى اینکه فرمود:" أَ فَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ" این مى‏شود: آیا عجب نیست که کسى هواى نفس خود را بپرستد، و آن را اطاعت و پیروى کند با اینکه مى‏داند غیر از هواى نفس معبودى دارد که باید او را بپرستد و اطاعت کند، و لیکن در عین حال معبود و مطاع خود را هواى نفس خود مى‏گیرد؟ ترجمه المیزان، ج‏18، ص: 264